عمده ترين اركان اجتهاد زنده و فقاهت آگاهانه و رسالتى خواهد بود ، امورى كه هيچ چيز ديگر نمىتواند جايگزين آنها بشود ، و به هيچ روى نمىتوان آنها را فرو گذاشت و از آنها چشم پوشيد . ( 1 ) - حفظ قواعد اساسى اجتهاد ( دلايل چهارگانه و آنچه به آنها وابستگى دارد ، از قواعد و اصول مربوط به استنباط ) . و تأكيد بر « استفراغ وسع » « 1 » ( به كار بردن نهايت دقّت و كار و كوشش و فهم درست و مجموعى ) به صورتى كامل . ( 2 ) - در نظر داشتن و رسيدگى كامل به ارتباط تنظيمى ميان همهء اجزاى احكام و تعاليم اسلامى ، و بسنده نكردن به شمارى از آيات قرآنى و احاديث فقهى اصطلاحى ، به صورتى بريده از ديگر آيات و احاديثى كه فهم كليّت اسلام و اهداف جدّى آن ، براى ساختن فرد و بناكردن اجتماع بشرى ، تنها از راه دخالت دادن آنها در « استنباط احكام » - احكام فردى و اجتماعى و . . . - فراهم مىآيد . ( 3 ) - وارد كردن آيات قرآنى ديگرى در فقه و افزودن آنها بر آيات حكمى ( آيات الأحكام ) ، همچون « آيات تكاثر و اتراف » و « آيات عدالت اقتصادى و قسط » و « آيات زكات باطنه » . ( 4 ) - افزايش استفاده از « احاديث مغفول » در فقه ، احاديثى كه تأثيرى فراوان دارد در تقويت پيوندهاى انسانى و اسلامى در افراد و اجتماعات ، از لحاظ ساختن فرد و تكامل جامعه ، كه اين هر دو از مهمترين چيزهايى است كه امروز مسلمانان به آنها نيازمندند . و اينها از امورى است كه همان « استفراغ وسع » ، كه در ميان خود فقها اصطلاح شده و معروف است ، اگر درست فهميده شود و به كار برده شود مىتواند آنها را تحقّق بخشد ؛ زيرا « استفراغ وسع » - بر حسب ملاك - اعم است از اينكه در احكام كنونى كه محل استنباط است تجسّم پيدا كند ، يا در احكامى كه بالقوّه در ادلَّه موجود است ، و اجتماع و زمانه به آنها سخت نيازمندند ، و از اسلام پاسخ آنها را همواره

--> « 1 » استفراغ وسع ، يعنى همهء توان خود را به كار گرفتن ، تمام همّت خويش را مصروف داشتن ، به كار بردن نهايت هوش و دقّت و كار و كوشش و پژوهش و درك .